Üniversite(m) Platformu

Prof.Dr. Hasan Tosun

Prof.Dr. Hasan Tosun

 

Devlet ve üniversite


18.05.2018

Ülkemiz yeni bir döneme hazırlanıyor. Kamudaki işleyişin daha sağlıklı ve hızlı gerçekleşmesi, yatırımların daha etkili olması, alınacak kararlarda toplum menfaatinin ön planda tutulması gibi gerekçelerle anayasamızda değişikliklere gittik.

Önümüzdeki dönemde gerekli yasal altyapı oluşturulacak ve muhtemelen bazı yapısal değişiklikler hayata geçirilecektir. Bu değişiklikler arasında yükseköğretim sistemindeki yapısal değişimin gündeme alınması ve gereken değişikliklerin mutlak surette yapılması gerekiyor.
Bu yapısal dönüşümün nasıl olması gerektiği hususlarını bu sütunlarda tartışacağız. Yeni Türkiye modelinin hayata geçirilebilmesi ve 2023 hedeflerinin gerçekleştirebilmesi için yükseköğretim sisteminde bu yapısal değişimi yapmalıyız. Tartışmaya devlet ve üniversite ilişkisiyle başlayalım, gelişmiş dünyadaki uygulamalara değinelim ve mukayeseli analizlerle konuya ışık tutalım istiyorum.
Devletin en temel görevleri arasında toplumun refah seviyesinin artırılması, sosyal hayatın düzenlenmesi ile insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gereken şartların sağlaması gibi hususlar ön plana çıkmaktadır. Bu doğrultuda devlet, değişik sektörlere doğrudan ve dolaylı destek vermektedir. Bu sektörlerden biri de eğitimdir.
İnsan hayatında farklı kademelerde yer alan eğitim; savunma, adalet, sağlık gibi bazı temel sektörler ile mukayese edilirse, sonuçlarının doğrudan kontrol edilememesi, her kademenin özellikli değişik sorunlar ihtiva etmesi ve toplumun çok büyük bir kesimini ilgilendirmesi gibi nedenlerle farklı bir konuma sahiptir. Dolayısıyla eğitim sektöründe yapılacak uygulamalar ve gerçekleştirilecek yatırımlar, belli bir program dâhilinde, hedeflere uygun ve uzun vadeli olmak zorundadır.
Eğitim, yatırım gerektiren bir sektördür. Her sektörde olduğu gibi eğitim sektöründe de yapılan yatırımların, getirisi vardır ve geriye dönüş mutlak surette söz konusudur. Eğitim getirileri; kişisel ve toplumsal esasta değerlendirilir. Kişisel getiri; eğitim gören kişinin bu eğitiminden dolayı elde ettiği gelirin, eğitim amacı ile yaptığı harcamalara oranıdır. Toplumsal getiri ise, kişinin eğitiminden dolayı ortaya çıkan katma değerin, kişinin ve kamunun bu amaçla yaptığı harcamaların toplamına oranı olarak tanımlanır.
Kişisel ve toplumsal getirilerin, ülkelerin gelişmişlik seviyesi ile ilgili olduğu belirtilmelidir. Düşük gelir grubu ülkelerde eğitim sonucunda ortaya çıkan kişisel ve toplumsal getiriler, yüksek gelir grubu ülkelere göre çok daha yüksektir. Toplumdaki eğitim seviyesi yükseldikçe, toplumsal getirinin önemli ölçüde düştüğü belirtilmelidir. Bu nedenle, toplumsal faydanın artırılması yönünde ilgili kurumsal yapılar için yeni görev tanımları yapılmış ve özellikle üniversitelere yeni sorumluluk alanları getirilmiştir. Ancak ülkemizde toplumsal getiri seviyesi hâlâ yüksektir. Dolayısıyla devletin yükseköğretim sistemini direkt olarak desteklemesi doğrudur. Ancak bu desteğin; bugüne kadar olmadığı gibi adil, kalite tercihli ve bilimsel üretim teşvikli olması gerekmektedir.
Bugün gelişmiş ülkelerdeki çoğu üniversite; klasik eğitim-öğretim hizmetlerini yürüten kurumlar olmaktan ziyade, sanayi ile bütünleşmiş ve bilgi üreten "araştırma üniversiteleri" şekline dönüşmüş veya bu dönüşümünü tamamlamaya çalışan kurumlar hâlindedir. İlgili ülkelerde dönüşümün sağlanması ve hızlanması yönünde hükümetlerce destek verilmektedir. Kuzey Amerika Üniversitelerinde devlet desteklerinin, büyük oranda Araştırma-Geliştirme (AR-GE) projelerine dönük olduğu belirtilmelidir. Dönüşümün yaşandığı yıllarda "stratejik bir değişim" olarak değerlendirilen desteklerin, sonuçları itibariyle topluma nasıl yansıdığının da detaylı takip edildiği bilinmektedir.
Üniversitelerdeki dönüşümün ve buna bağlı gelişmelerin sağlanması, gelişmekte olan ülkeler için en temel ihtiyaçlardan biridir. Ancak yükseköğretim kurumlarının bir şirket gibi yönetilemeyeceğinin ve kurum içindeki bazı dengelerin mutlak surette korunması gerektiğinin bilinmesi gerektiği önemle belirtilmelidir.
Ülkemizde 176 üniversite ile 6 Vakıf Meslek Yüksek Okulumuz vardır. Devlet; bu kurumlarına karşı adil olmalı, kaynakları adaletli bir şekilde üretene ürettiği ölçüde tahsis etmeli, kaynakların etkili kullanılıp kullanılmadığını etkin bir şekilde denetlemeli ve yapacağı teşvikler ile araştırmacı, yenilikçi ve girişimci üniversite profilinin hayata yansımasına özen göstermelidir. Önümüzdeki yazımda dengeli kalkınmada üniversitenin rolüne değineceğim.
Seven, düşünen ve üreten insan için devam...


20 kez okundu




Yardımcı doçentlik kalksın mı?

Yardımcı doçentlik kalksın mı?

18.05.2018

 Sayın Cumhurbaşkanımızın, bir süre önce “yardımcı doçentlik” kavramının...

Detaylar


ABD’DEN NOTLAR-2

ABD’DEN NOTLAR-2

18.05.2018

 ABD’deki yükseköğretim kurumları ile ilgili değerlendirmelere devam ediyoruz. Sistem...

Detaylar


Prof. Dr. Hasan Tosun: Saplantılarınızı bırakın!

Prof. Dr. Hasan Tosun: Saplantılarınızı bırakın!

18.05.2018

 Günümüzde dünya küçüldü. Bilim ve öğretim merkezleri ...

Detaylar


İyi üniversite nasıl seçilir?

İyi üniversite nasıl seçilir?

18.05.2018

 Üniversite adayı yavrularımız, tercihlerini yapacak. Bu tercihleri ile belki de bir öm&uum...

Detaylar


ABD’den notlar

ABD’den notlar

18.05.2018

 ABD’de bir kongre için bulunuyoruz. İki bin kişiden fazla bir katılımın olduğu bu kongr...

Detaylar


Ülkemizde üniversite sisteminin gelişimi

Ülkemizde üniversite sisteminin gelişimi

18.05.2018

 Ülkemizde üniversite kavramının doğuşu ve yükseköğretim sisteminin gelişimi nası...

Detaylar


Dünya üniversite tarihi

Dünya üniversite tarihi

18.05.2018

 Güzel bir atasözümüz var “Geçmişini bilmeyen geleceği göremez....

Detaylar


Kalkınma ve üniversite

Kalkınma ve üniversite

18.05.2018

 Ekonomide kalkınma “tüketim ve davranış kalıplarındaki değişmeleri ihtiva edecek şekilde ...

Detaylar


Devlet ve üniversite

Devlet ve üniversite

18.05.2018

 Ülkemiz yeni bir döneme hazırlanıyor. Kamudaki işleyişin daha sağlıklı ve hızlı ger&c...

Detaylar


Üniversitelerde kalite için çözüm önerisi: Ne kadar bilim o kadar bütçe

Üniversitelerde kalite için çözüm önerisi: Ne kadar bilim o kadar bütçe

20.08.2017

 Beş yıl uğraşıp üniversitelerin röntgenini çeken Osmangazi Üniversitesi ö...

Detaylar


Saplantılarınızı bırakın!

Saplantılarınızı bırakın!

20.08.2017

 Günümüzde dünya küçüldü. Bilim ve öğretim merkezleri ...

Detaylar



Toplam Kayıt: 11 [11 - 1] arası   
Sayfa: 1